Halabja

Halabja (Kurdisk: Helepçe eller هه‌ڵه‌بجه, Arabisk: حلبجة) er en kurdisk by i Irak, som ligger ca. 93 kilometer nordøst for Bagdad og 5 kilometer fra den iranske grænse. Byens indbyggere er hovedsageligt kurdere.
I slutningen af Iran-Irak-krigen i 1988 blev et stort antal kurdiske byer og landsbyer helt eller delvist udryddet af det irakiske styre. Den 16. – 17. marts 1988 blev Halabja angrebet med flere typer giftgas. Angrebet er det største gasangreb mod civilbefolkning i nyere tid.


Komkujiya Helebceyê

Di 16’ê Adara 1988’an de balafirên şer yên artêşa Îraqê bombeyên kîmyawî barandin ser bajarê Helebceyê. Di nava çend saetan de li Helebce û derdora wê bi hezaran kurd mirin û bi 10 hezaran kurd jî seqet man.
Raya Giştî ya Cîhanê, ji komkujiyê piştî çend rojan agahdar bû. Rojnemevan Remezan Ozturk piştî komkujiyê çû Helebceyê û wêneyên ku li Helebceyê kişandibûn, bi weşandina wan cîhan agahdar kir. Di wêneyekê de kesekî bi navê Elî Hawar zarokekî xwe yê yek mehî ku hê nav jî lê nehatibû kirin, bi awayekî hembêzkirî û dev vekirî, jiyana xwe ji dest dabûn. Wêneyê mijara gotinê, piştî ku di rojnameyan de hate weşandin, bû sembola komkujiya Helebceyê. Îro jî dema ku qala komkujiya Helebceyê tê kirin, Elî Hawar û zarokê wî yê yek mehî tê ber çavên mirov.

Bandora bombeyên kîmyewî tenê bi mirina pênc hezar kurdan û seqet mayîna bi deh hezaran ve bi sînor nema, bandora bombeyên kîmyawî hê jî li bajêr didome.

Li gorî daneyên Neteweyên Yekbûyî, ji bo bombeyên kîmyawî li Helebce û derdora wê di navbera salên 1991 û 1994’an de nexweşiya qanserê ji sedî 800 zêde dibû. Herwiha ji ber bombeyên kîmyawî nexweşiyên jinan çar qat zêde bûn û bi hezaran kes jî bi nexweşiyên qiriq, kezeb, poz û çavan ve rû bi rû man. Bi hezaran kesan jî çavên xwe wenda kirin. Li gorî agahiyan, hê jî bandora bombeyên kîmyawî, zarokên nû tên cîhanê tehdîd dike.
Ji berpirsyarên sereke yên komkujiya herî bi xwîn a dîroka nêz Sedam Huseyn û Elî Hesen Ebdelmecîd bi navê kod “Eliyê Kîmyawî” li girtîgehan li benda roja darizandinê ne. Lê belê hê ne diyare wê kengî derkevin pêşberî dadgehan. Gelê kurd û bi taybetî jî gelê Helebceyê li bendê ye ji Sedam Huseyn û Elî Hesen Ebdelmecîd hesab were pirsîn.

Halepçe

Halepçe (Arapça: حلبجة), Güney Kürdistan Irak’ın İran sınırına 15 km., başkent Bağdat’ın 241 km. kuzeydoğusunda bulunan şehir. 57.000 nüfüsün çoğu Kürtlerdir. Kürdistan Bölgesel Yönetiminin bir parçasıdır.

İran – Irak savaşı sırasında 16 Mart 1988 tarihinde Saddam Hüseyin yönetimindeki iktidar tarafından gerçekleştirilen ve 3 saat süren Zehirli gaz bombardımanı sonrası çoğu çocuk ve kadın olan 6.357 kişi zehirlenerek ya da yanarak öldü, 14.765 kişi ağır derecede yaralandı.WHO’nun raporuna [kaynak belirtilmeli]göre bu kimyasal saldırı, günümüze kadar 43.753 kişinin ölümüne, 61.200 kişinin de sakat kalmasına sebep oldu.Dünyanın en büyük insanlık trajedilerinden biridir.Her yıl dünyanın birçok yerinde ve Türkiyede Demokratik kurum ve kuruluşlar Halepçe katliamıyla ilgili büyük anmalar ve kınamalar gerçekleştirilir.

Be the first to comment

Leave a Reply

Din email adresse vil ikke blive vist offentligt.


*